DE LIJN ZONDER EINDPUNT
Een herinnering aan 10 jaar SYB
door: Rosa Juno Streekstra

Er loopt een denkbeeldige lijn tussen Beetsterzwaag en Amsterdam. In Amsterdam-Oost gaat hij over in een oud treinspoor dat dan plotseling een halt toe geroepen wordt. De verbinding is gemaakt, de bestemming schijnbaar bereikt. Hier staat een klein, verlaten perronhuisje en dat is waar Kunsthuis SYB’s eigenzinnige, ‘vooruitkijkende terugblik’ ter viering van haar tienjarig bestaan begint.

Als je door de ramen naar binnen gluurt zie je dat Lieke Snellen met haar werk brutaal bezit heeft genomen van deze ruimte, zoals ze eerder ook in het huis van SYB deed. Twee luxaflexen slingeren zich om hoge sokkels heen en twee spiegels op de grond bieden reflectie. Zijn het vloerzeil en de lampen nu werk of context? Het werk met de titel ‘Re-purpose’ heeft inmiddels toepasselijk in meerdere tentoonstellingsomgevingen nieuwe vormen aangenomen. Zo sluit het als verplaatsbaar ‘site-specifiek’ werk mooi aan bij de tentoonstelling 10 jaar SYB waarvoor een aantal residents gevraagd is een ‘remake’ of ‘re-enactment’ te maken van het werk dat zij eerder tijdens hun werkperiode realiseerden. Ook de tijd, toen en nu, speelt zo een rol op deze lijn.

Ondertussen is om de hoek in P/////AKT de openingsavond al van start gegaan. De performance van Nina Wijnmaalen in een uitbundig decor van scheef getimmerde latten en schapenwol is uitgesproken direct. De niets verhullende, grappige maar tegelijkertijd pijnlijke situaties die zij je voorschotelt – bijvoorbeeld het aan touwtjes omhoogtrekken van haar ontblootte borsten – maken je uiterst bewust van de onontkoombaarheid en ongemakkelijkheid van het huidige moment. Heel anders is de voordracht van Basje Boer. Haar verhaal ‘De man in het huis’, door Ruth van Beek voorzien van een leporello met beelden, vormt een vervolg op het eerdere ‘Het huis met de arend’. In zeer beeldende taal leest Boer over de man, over hoe hij eruit ziet en hoe de tijd rondom hem verstrijkt. Sommige zinsdelen keren telkens terug, het verhaal breidt zich langzaam verder uit. Boer trekt je juist weg, stuurt je je verbeelding in.

Deze werken spelen mooi met mijn besef van ruimte, en karakteriseren tegelijkertijd de veelzijdigheid van de projecten in Kunsthuis SYB en daarmee de werken in P/////AKT. Binnen deze constellatie van zeer uiteenlopende werken in de tentoonstelling trekken twee kleine sculpturen van Maartje Korstanje mijn aandacht. Deze insect- en takachtige substanties van papier-maché verrassen. In verhouding tot haar grotere werk ogen ze plotseling intiem en vleziger. In een van de twee sculpturen komen tussen de strak gebonden touwen geelgekleurde en met driftig vertakkende aders bedekte bobbels naar boven. Lekker viezig zijn ze. De fijne ongedwongenheid is karakteriserend voor de gehele tentoonstelling, en met name ook voor haar presentatiewijze. Het groene everzwijn (een werk van Katharina Galland) bij de deur zou bijvoorbeeld elk moment van zijn vrije ‘sokkel’ van drie stoelen af kunnen springen. En in een afzonderlijke kleine ruimte zijn de aanstekelijke super-8 filmpjes van Hee-Seung Choi – registraties van speelse, ruimte afbakende handelingen zoals het met pen omlijnen van een hand of het verbinden van lijnen tot driehoeken – onder aan de wenteltrap en op de bovengelegen mini-zolder geheel op hun plaats.

10 jaar SYB is een groepstentoonstelling zonder duidelijk thema. De enige overeenkomst is dat de kunstenaars de ervaring van een residency in SYB delen. Zo’n werkperiode is vaak aanleiding om nieuwe ideeën uit te testen. De zoektocht, niet het eindpunt, is het hoofddoel. Het is daarom voor de kunstenaar, en voor SYB als gastheer, natuurlijk interessant om later eens stil te staan bij de betekenis die deze ervaring, de omgeving, eigenlijk gehad heeft binnen hun artistieke ontwikkeling. De uitkomsten van deze reflectie zijn heel verschillend gebleken. Sommige kunstenaars hebben een werk voortgezet, anderen uitgewerkt of zelfs herbewerkt. Soms bleek de nieuwe versie reeds te bestaan en waren de zogeheten schetsen al uitgewerkt. En een enkele keer is een kunstwerk gewoonweg een remake van zichzelf, louter in een andere omgeving getoond.

Het blijft een vaag tentoonstellingsconcept want aan de meeste bijdragen is niet te zien dat het om remakes van eerder werk gaat. De kunstenaar kent de vertaling maar de toeschouwer, vooral hij of zij die onbekend met Kunsthuis SYB is, wordt in het ongewisse gelaten. Zo mistte ik hier de betrokkenheid bij het artistieke proces die juist zo kenmerkend voor SYB is. Maar is dat zo erg? Als we 10 jaar SYB beschouwen als de uitkomst van een gezamenlijke residency moeten we constateren dat dit een mooie verzameling aan nieuwe werken heeft voortgebracht en oudere werken weer fris ten tonele heeft gevoerd. 10 jaar SYB gaf geen antwoorden, maar leverde wel veel interessante vragen op. Deze ongrijpbare openheid is denk ik de beste strategie geweest om nieuwsgierigheid naar de (m)eerdere fysieke en mentale ruimtes van de kunstwerken aan te zwengelen.

Nu is 10 jaar SYB afgelopen. Feestelijk afgesloten maar daarmee niet af. Letterlijk betekent dat in dit geval dat de jubileumpublicatie nog niet voltooid is. Tijdens de finissage werd een voorproefje gegeven, het eerste hoofdstuk, dat zeker smaakte naar meer. Als ik na afloop van deze afsluitingsavond naar buiten loop en me nog eens omdraai zie ik het lichtwerk dat het raam van P/////AKT siert. Het knippert: museum, mausoleum. Een pakkende visie van Sybren Renema en Timmy van Zoelen op de passiviteit van kunstwerken in het museum. P/////AKT werd daarentegen de afgelopen weken juist beheerst door SYB’s tomeloze energie. Door de hoopgevende dynamiek van het kunstwerk dat kan blijven groeien.

En dat is ook de boodschap van Deirdre Donoghues toevoeging aan de video ‘A Certain Capacity for Occupying Space’ die ze tijdens haar residency in SYB maakte en als ‘residu’ in P/////AKT toonde. In deze sterke video proberen vijf vrouwen geconcentreerd eenzelfde kunstwerk te herinneren dat ze allen drie jaar eerder in Londen zagen. Met één simpele zet trekt Donoghue de lijn van Beetsterzwaag en Amsterdam vervolgens krachtig door naar elders in de toekomst. Ze nodigde tentoonstellingsbezoekers uit een contract te ondertekenen, een bewijs dat ze het werk in deze omgeving gezien hadden. En ze vroeg hen een adreskaartje in te vullen. Eens kun je benaderd worden door iemand die vraagt naar jouw herinnering van het werk. Het houdt hier niet op. Jij bent de voortzetting.


THE LINE WITHOUT AN END POINT 
A memory of 10 years SYB
door: Rosa Juno Streekstra
translation: Pieter de Bruyn Kopsa

There is a virtual line between Beetsterzwaag and Amsterdam. In East-Amsterdam it turns into an old train track that then abruptly comes to an end. The connection is made, the destination seemingly reached. There, a small, deserted stationhouse stands, where Kunsthuis SYB’s ´forward-looking retrospective´ begins, to celebrate her 10 year existence.

If you look inside through the window you see that Lieke Snellen has, with her work, brutally confiscated the space, as she did earlier in the house of SYB. Two Luxaflex blinds rap around high pedestals while two mirrors on the ground allow for reflection. Are the tarp and the lamps work or context? The work with the title ´Re-purpose´ has consistently taken on new forms in different exhibition spaces. In this way it translates well as a transportable, ´site-specific´ work for the exhibit 10 years SYB in which a number of residents were asked to ´remake´, or for a ´re-enactment´ of the work that they have realized earlier, during their residency. Time, the then and now, also plays a role on this line.

Meanwhile, around the corner in P/////AKT, the opening night has already begun. The performance from Nina Wijnmaalen in an exuberant decor of crookedly nailed slats, and sheep wool is pronouncedly direct. Hiding nothing, the funny yet painful situations that she presents – as an example: lifting her bare breasts with strings – make you extremely conscious of the unavoidability and uneasiness of the present moment. The creation of Basje Boer is totally different. She tells the story of, ´The man in the house´, by Ruth van Beek, using a Leporello with images, forming a continuation to the earlier, ´The house with the eagle´. In very graphic language Boer reads about a man, how he looks and how the time passes around him. Some fragments return repeatedly, the story slowly expands. Boer pulls you away, sending you into your own imagination.

These works play nicely with my understanding of space, and simultaneously characterize the diversity of the projects in Kunsthuis SYB, and by doing so, the works in P/////AKT. Within this constellation of greatly differing works in the exhibition, two small sculptures of Maartje Korstanje grab my attention. These insect- /branch-like substances of paper mache are surprising. In relationship to her bigger work these are quickly experienced as intimate and very fleshy. In one of the two sculptures yellow colored, vein-covered bobbles bulge out between tightly drawn ropes. They are wonderfully meaty. This informality is characteristic of the entire exhibition, and most certainly in the manner of presentation. The green wild boar (a work by Katharina Galland) at the door could jump off of its pedestal of folding chairs at any moment. In a small and separate space the engaging super-8 films of Hee-Seung Choi are found – registration of playful, space-making actions like drawing a line around a hand, or connecting lines to make triangles – by the spiral staircase and there above, in the small upper space, totally in their place.

10 years SYP is a group exhibit without a clear theme. The only real overlap is the one that the artists share through their residency in SYB. Such a working period is usually a stimulus to test new ideas. The search, not the end point, is the main goal. It is, for the artist, and for the SYB as host, naturally interesting to look at the meaning that this experience, the context, actually has had for their individual artistic evolutions. The results of these reflections have proven to be enormously different. Some artists have presented a work, as others further worked out, or even re-worked theirs. Sometimes the new version seemed to exist already, only the sketches had to be worked out. One artwork was a remake of itself, exhibited in another space.

The concept of the exhibition remains vague, that is because most of the works are not understood by the casual viewer as remakes of an earlier work. The artist knows the translation; the viewer, especially he or she not familiar with the Kunsthuis SYB, is left uninformed. I missed the engagement of the artistic process that is so typically SYB. But is that bad? If we see 10 years SYB as a result of all having had a residency there then we must conclude that this is a nice collection of new works and that the location gives the older works a fresh backdrop. 10 years SYP didn’t give answers, but it raised many interesting questions. In my opinion, its ungraspable openness was the best strategy to whip up a curiosity towards the many, and sometimes earlier, physical and mental spaces of the works.

Now 10 years SYB is over. Festively closed but not finished. Literally, in that the anniversary edition is not done. During the finissage a draft was given, the first chapter that certainly begged for more. When I walk outside as the night winds down and I turn one more time I see the neon-light work that adorns the window of P/////AKT. It flickers: m us eum/mausoleum. It is an engaging vision by Sybren Renema and Timmy van Zoelen on the passivity of artwork in the museum. P/////AKT has been, on the contrary, powered by SYB’s unrelenting energy, by the hope-giving dynamic of the artwork that can continue to grow.

And that is also the message of Deirdre Donohue’s addition to the video ‘A Certain Capacity for Occupying Space’ that she made during her SYB residency, and exhibited as ‘residue’ in P/////AKT. In this strong video, five women concentrate on the same artwork that they all saw in London three years earlier. With one simple move Donohue draws the line through Beetsterzwaag and Amsterdam towards another place in the future. She invites the visitors to sign a contract, evidence that they have seen this work in this context. She asks them to fill out an address card. Perhaps one day you can be approached by someone who asks your memory of the work. It doesn’t end here, you are the progress.