EEN GOUDEN LUNCH DOET WONDEREN
door: Rosa Juno Streekstra

Het is een witte, winterse zondag en het brood in Kunsthuis SYB is van goud. De Italiaanse kunstenaar Francesca Grilli heeft ons uitgenodigd voor een wel heel bijzondere lunch. Als kleine presentjes zijn gouden broodjes tussen glaasjes water op een lange tafel geplaatst. Subtiel, en met enige humor, is ook het huis met wat gouden details versierd; twee bakstenen op de grond zijn in goudklompjes veranderd en op de muur zien we wat gouden spetters. Een pot met goud is niet te vinden, maar de kleuren van de regenboog – zo zullen we later merken – wel. Het is druk. Alle stoelen zijn bezet en mensen staan in groepjes te praten terwijl de warme stem van een sopraan de ruimte vult. Eerst zijn we nog wat huiverig. Kunnen we dit echt eten? Maar dan beginnen we er van te smullen. Goud blijft aan onze vingers plakken en siert ieders mond. De kunstenaar houdt zich op de achtergrond en laat deze ‘performance’ op zijn beloop.

De lunch is een symbolische reactie op een naderende catastrofe; het einde van de wereld in 2012. Talloze vogels vielen onlangs over de hele wereld plotseling uit de lucht, mogelijk doordat de magnetische polen van de aarde aan het verschuiven zijn. Dit mysterieuze voorval inspireerde Francesca Grilli (1978) om net als de alchemisten de catastrofe niet als einde maar als transformatie te verwelkomen, waardoor in ons ijzeren tijdperk een terugkeer naar ‘The Golden Age’ mogelijk wordt. Goud is in onze ogen geld geworden, en heeft als metaal niets meer van doen met ons spirituele welzijn. Door de hedendaagse crisis hebben we er zelfs een diepe angst voor ontwikkeld. We dragen goud niet langer dicht op ons lichaam, maar verstoppen het in de kluis. Misschien kunnen we echter de positieve kracht van dit metaal weer ervaren door het letterlijk op te eten, dacht Grilli. “Het experiment is een ritueel voor geluk, om zo Beetsterzwaag en de gasten in Kunsthuis SYB nieuwe energie en geluk voor de toekomst te geven”, zo klonk het hoopvol in de uitnodiging.

Goud is een rode draad in recente werken van de kunstenaar. De film ‘Oro’ (2011) vertelt bijvoorbeeld het verhaal van koning Midas – hij die wenste dat alles wat hij aanraakte in goud veranderde en zodoende door zijn hebzucht niet langer kon eten. Aan het begin van de korte film ontdoet Grilli een valk van zijn hoofdkapje om hem vervolgens vrij rondkijkend langs religieuze frescoschilderingen in een Italiaans klooster te laten vliegen. Het mythische verhaal komt ons ondertussen ten gehore in het (ondertitelde) ‘silbo gomero’, een bijzondere gefloten taal die ‘gesproken’ wordt op het Canarische eiland la Gomero. Pas tegen het einde – net voordat de valk een stukje vlees kan verorberen, en Midas wellicht van zijn last wordt bevrijd? – zien we dat de meditatieve vogelzang komt van een meisje dat op haar vingers blaast. Het is deze zintuiglijke communicatie, zwevend tussen onzichtbaarheid en uiterlijke verschijning, die Grilli’s performances en video’s vaak kenmerkt. Haar werk spreekt ons gevoel aan. Een dove jongen danst op vibratie, kinderen zingen in gebarentaal een slaapliedje, een zangeres laat met haar klanken het licht golven. Het zijn voorbeelden van wat Grilli het ‘dagelijkse wonder’ noemt; wanneer de realiteit plotseling iets magisch krijgt, en het onwaarneembare zich toont.

Ook in SYB staat het wonder van de communicatie centraal. Tijdens haar werkperiode is Grilli voornamelijk bezig geweest de mensen uit het dorp te leren kennen en hun vertrouwen te winnen voor het onconventionele afscheidsmaal. Ze nodigde bovendien curator Alessandra Saviotti uit om een week voor de afsluiting een informatieve lezing te geven over kunst en eten. Saviotti maakte daarin een onderscheid tussen aan de ene kant bijvoorbeeld Daniel Spoerri die de overblijfselen van maaltijden als materiaal op de muur presenteerde, en aan de andere kant kunstenaars als Rirkrit Tiravanija die zich richten op het ontstaan van relaties tussen bezoekers door voor hen te koken. Na afloop besef ik dat Grillis project bijzonder is omdat zij een combinatie heeft gevonden: ze verbindt de abstracte en gemeenschappelijke ervaring van eten aan een onmogelijke maar toch tastbare, materiële vorm: energie. Want behalve dat het gezellig was, had de gouden lunch nog een tweede doel.

In het voorhuis liggen de kleuren van de regenboog uitgespreid. Het zijn foto’s van onze aura’s, die bij binnenkomst door auralezeres Odette Buntenbach met de Auracam 6000 gemaakt zijn. De (moment)opnames van onze gevoelens liggen gebroederlijk naast elkaar. Als na het eten van het goud iedereen nogmaals gefotografeerd wordt, is de prangende vraag of de ongrijpbare transformatie in ons lichaam en geest vastgelegd kan worden. Wanneer het licht de afbeeldingen op de polaroids langzaam tevoorschijn brengt is er grote verbazing. Bij iedereen is een goudgele gloed naar binnen gestroomd. Een enkel magnetisch veld is zelfs geheel verkleurd. De lunch heeft velen snel goed gedaan. Anderen hebben blijkbaar iets langer nodig om het goud te verwerken. Maar dat er iets veranderd is, valt niet te ontkennen. Opgetogen zie ik Grilli het resultaat bekijken. Het goud heeft gewerkt. Of misschien was het ook de gezamenlijke, artistieke ervaring die de energie heeft veranderd, hoor ik haar denken. En ik vraag me vooral nieuwsgierig af hoe deze aanzet uiteindelijk vorm zal krijgen, wanneer ‘The Golden Age’ binnenkort toepasselijk wordt voortgezet in het Italiaanse expositierestaurant L’Ozio in Amsterdam.

Het gevaar van een dergelijk artistiek evenement is wel dat de aandacht verschuift. En dat gebeurt ook. We kunnen onze nieuwsgierigheid niet onderdrukken: wat zeggen deze kleuren over mij? ‘Hoe zit mijn aura?’ grapt iemand. Maar wanneer we ons bijna verliezen in de spirituele aspecten van onze eigen foto’s wordt onverwachts mooi ingegrepen, en de magie van een kunstervaring onder woorden gebracht. “Iemand wil iets zeggen” wordt gefluisterd. Het is Hanna ter Horst, een dorpsbewoonster en zelf ook kunstenaar, die Grilli in SYB ontmoet heeft. “Lieve Francesca” begint de vrouw haar mooie, eerlijke toespraak en iedereen is stil. Stralend aan het hoofd van de tafel vertelt ze kort over hun ontmoeting, over hoe Francesca Grilli de basisprincipes van het leven in haar werk omarmt, en dat die herkenning haar verrijkt heeft. Een wonderlijk, gouden momentje. En dan komt de wijn op tafel en worden de glazen geheven. Salute!



A GOLDEN LUNCH DOES WONDERS
by: Rosa Juno Streekstra
translation: Pieter de Bruyn Kops

It is a white, winter scene: the bread in Kunsthuis SYB is made of gold. The Italian artist Francesca Grilli has invited us for a remarkable lunch. As small gifts, golden bread buns have been placed between glasses of water on a long table. Subtle, and with an amount of humor,  the house has also been adorned with some golden details; two bricks in the ground have been replaced with gold nuggets, and on the wall we see golden splatter. A pot of gold is nowhere to be found, but the colors of the rainbow – we find out later – are. It is busy. All of the chairs are taken, and people stand in groups talking while the gentle voice of a soprano fills the space. First we are still hesitant; can we really eat this? But then we crave it. Gold sticks to our fingers and to our mouths. The artist stays in the background, and leaves this ‘performance’ to run its course.

The lunch is a symbolic reaction to an approaching catastrophe; the end of the world in 2012. Countless birds recently fell out of the sky across the entire world, perhaps because the magnetic poles of the earth are moving. This mysterious account inspired Francesca Grilli (1978) to, as the alchemists; welcome it, not as the end, but as a transformation, so that in our iron-time a return to ‘The Golden Age’ becomes possible. Gold has become money, and has nothing to do with our spiritual health. The contemporary crisis has even generated a deep fear of it. We don’t wear gold close to our bodies, we put it in the safe. Perhaps we can feel the positive power of this metal again if we literally eat it, Grilli thought. ‘The experiment is a ritual for luck, to give Beetsterzwaag, and the guests in Kunsthuis SYB a new energy, and luck for the future’, it lauded in the invitation.

Gold is a thread in recent works of the artist. The film ‘Oro’ (2011) tells, for example, the story of king Midas who wished that everything he touched turned to gold, and so, through his greed could no longer eat. At the beginning of the short film Grilli takes the hood off of a falcon, and lets it fly along religious frescos in an Italian cloister. The mythic story is told in ‘silbo gomero’ (under titled), a wonderful whistled language that is ‘spoken’ on the Canary Island, la Gomero. Only near the end – just before the falcon can bite into a piece of meat, and Midas is perhaps freed of his last word – we see that the meditative birdsong comes from a girl that whistles through her fingers. It is this sensual communication, somewhere between the private, and the public appearance that often characterizes Grilli’s performances and videos. Her work speaks to our emotions. A deaf boy dances on vibrations, children sing in sign-language a bedtime song, a singer lets light wave on her pitch. These are examples of what Grilli calls the ‘daily wonder’; when reality suddenly gets something magical, and the unseen suddenly pops out.

The wonder of communication is also central at SYB. During her work-period, Grilli has primarily been busy getting to know the people of the village, winning their trust for the final feast. She has also invited curator Alessandra Saviotti to deliver an informative lecture about art and food one week before the closing. Saviotti made the distinction between, on the one hand, and as an example, Daniel Spoerri, who presented the leftovers of a meal as material on the wall, and on the other hand, artists like Rirkrit Tiravanija, who focus on the creation of relationships between people by cooking for them. Afterwards I come to understand that Grilli’s project is remarkable, because she has found a combination: she connects both the abstract, and the communal experience of eating, through an improbable but tangible, material form: energy. Because, besides being an enjoyable gathering, the golden lunch had a second aim.

In the antechambre the colors of the rainbow lie, spread out. They are the pictures of our aura’s that were taken by the aura reader Odette Buntenbach, with the Auracam 6000. The snapshots of our aura lie familiarly next to one another, arranged by color. When, after eating the bread, and having our pictures taken again, the question begged, if the unconscious transformation in our body, and our being, could be captured. When the light in the images of the Polaroids slowly comes forward there is amazement. Everyone exudes a golden-yellow mood. With some the magnetic field is total color. The lunch has quickly done us good. Others seem to need a little bit longer to process the gold. But that something has changed, is indisputable. Relieved, I see Grilli admire the result. The gold has worked. Or was it also the communal, artistic experience that has changed the energy, I hear her think. And I wonder curiously, how this will finally get its form, when ‘The Golden Age’ will soon be continued in the Italian exhibition-restaurant L’Ozio, in Amsterdam.

The danger of such an artistic event is that the focus changes. And that happens. We can’t contain our curiosity: what do these colors say about me? ‘How is my aura?’ someone jokes. But when we almost lose ourselves in the spiritual aspects of our own photos, a nice, unexpected interruption, and the magic of an art experience is put into words. A whisper: ‘Someone wants to say something’. It is Hanna ter Horst, a community member, and herself also an artist that Grilli has met in SYB. ‘Dear Francesca’ she begins her beautiful, and sincere speech, and everyone is quiet. Beaming at the head of the table, she tells about their encounter, about how Francesca Grilli embraces the basic principles of life in her work, and that this awareness has enriched her. A wonderful, golden moment, and then the wine comes on table, and the glasses are raised. Salute!