DE 'U-TURN'
door: Suzanne Rietdijk

“The U-turn, the turning of a vehicle in a U-shaped course so as to face in the opposite direction.”

Kunsthuis SYB is mijn U-bocht. Na een drie uur durende reis van Amsterdam naar Beetsterzwaag, is het daar waar ik even vaart moet minderen om mijn omgeving goed in de gaten te houden en de bocht met succes te kunnen voltooien. Het vormt de locatie waar mijn ‘U’ zijn verste punt bereikt voordat ik weer terugkeer. In korte tijd probeer ik zoveel mogelijk te zien en te begrijpen. En ik blijf er graag even langer hangen voordat ik mijn drie uur durende terugreis ga beginnen. Maar, eenmaal thuis is het eindpunt is nooit helemaal gelijk met het startpunt, er is iets veranderd.

Ook voor ‘Post Object Lag’ van Emily Williams leg ik deze reis af. De presentatie van het werk vindt plaats in de woonkamer van kunsthuis SYB. Daar vormt het groepje van bezoekers een huiselijke kring waar ook Williams zelf heeft plaatsgenomen. Voor haar staat een klein tafeltje dat vol ligt met enkele objecten, waarvan de meest opvallende een blauwe map met daarin een grove verzameling aan papieren met (geprinte) teksten. Eén voor één leest Williams deze papieren voor. Wanneer ze klaar is met een vel, legt ze het op de grond. En, terwijl gedurende de presentatie de stapel in de map steeds kleiner wordt, vormt zich op de vloer een waaier van losse tekstuele fragmenten.
De teksten die ze leest zijn persoonlijke reflecties op haar voormalige project ‘The Object Lag’ in de Nieuwe Vide te Haarlem. Voor dit project was Williams een jaar lang ‘kunstenaarcurator’ en organiseerde ze in samenwerking met andere kunstenaars een voortdurende aaneenschakeling van events en performanceavonden. Alles binnen dit project werd intensief gedocumenteerd. Tijdens haar werkperiode in Kunsthuis SYB heeft ze deze erfenissen kunnen analyseren om zo het project te kunnen verwerken tot een performatief rouwproces. Tegelijkertijd wordt haar nieuwe presentatie in SYB ook grondig vastgelegd. Er is een videocamera, een fotocamera en zelfs een voicerecorder, attributen die deze reflecterende performance maken tot een nieuw object van registratie.

Door het presenteren van haar persoonlijke bevindingen heeft Williams zichzelf, na het curatorschap, een nieuwe rol 2x heeft aangemeten; die van, wat ik zou willen noemen, een ‘kunstenaarrecensent’. Een gangbare recensent is ze niet, want haar persoonlijke betrokkenheid is te groot. Er is niet voldoende kritische afstand tussen haar en ‘The Object Lag’. Daardoor is de rol die ze aanneemt, net als haar rol als curator, een constante wisselwerking tussen Williams als kunstenaar en de nieuwe hoedanigheid. Door deze samenkomst van disciplines lijken alle conventies nutteloos en is er ruimte om een nieuwe taal te ontwikkelen. Williams presenteert haar beschouwingen dus ook niet als een aaneengesloten stuk tekst met inleiding en slot, maar in een synchrone doorloop van losse passages die door hun aaneenschakeling werken als een onafgebroken, groeiend denkproces, waar begin en einde nooit duidelijk zijn. Ze reflecteert op haar voorgaande project, terwijl er tegelijkertijd nieuwe vragen naar de oppervlakte komen, zoals; wat is de rol van een curator of die van de kunstenaar? En, met name, wat is de rol van documentatie? Hoewel de hele presentatie dus kan worden opgevat als een nawoord van het project in de Nieuwe Vide, is het tevens een voorwoord op haar verdere onderzoek binnen ‘The Object Lag’. Het zwaartepunt ligt niet bij wat geweest is, maar ook bij wat daarvoor was en wat nog kan komen.

In de sporadisch voorbijkomende korte beschrijvingen van het project, zal de luisteraar dus nooit helemaal bevatten wat er gebeurd is. Steeds als er een tipje van de sluier wordt opgelicht, wordt het snel weer teruggetrokken. En dat is heel bewust. Het optimale moment zit hem volgens Williams namelijk in dit keerpunt. Daar waar het eigenlijk om te doen is, is niet het object, maar het moment waarop ‘het’ net niet is en het publiek geen andere weg meer weet dan de weg terug. Het is alsof we het niet mogen aanraken en het vooral niets fysieks mag krijgen. Dit is de ‘U-turn’, de opzettelijke methodologie van Williams, die de condities schept waarin ‘The Object Lag’ zich manifesteert en bijna paradoxaal wordt samengevoegd met een uitvoerige manier van documentatie. Het is een synthese tussen een haast geforceerde methode om het fysieke niet in de vergetelheid te laten raken en het behoud van het object in een metafysische staat.
Tijdens het verzamelen van de materiële aanwezigheid binnen ‘The Object Lag’, ontsnapt het ontastbare aan de traditionele registratie. Het zijn de keerpunten die plaatsvinden buiten het visuele en hoorbare, zoals de persoonlijke ervaring, de beschouwing, het moment waarop we aarzelen en we bewust even wachten met het nemen van de nieuwe beslissing, waarbij elke stap een punt kan zijn van een overgang tussen herinneren en vergeten. Het zijn deze ervaringen, de immateriële condities van de ‘U-turn’, die niet te vangen zijn en tot op heden ontbraken in het uitgebreide archief aan documentatiemateriaal.
‘Post Object Lag’ vormt daarom een aanvulling op de eerder vastgelegde fysieke documentatie. Met haar performance in Kunsthuis SYB, geeft Williams ons een kijkje in een private contemplatie over haar werk. Maar hoewel het hier lijkt alsof zij het metafysische een tastbaarheid wil geven, begeleidt ze het publiek weer door een door haar vooropgezette u-bocht, waarbij ze in het uiterste van de bocht, het onderwerp net niet raakt. De presentatie vormt hierdoor geen conclusie of sluitstuk. Het is een moment tussen de algehele opeenvolging van momenten binnen ‘The Object Lag’, dat net als de performance geen helder begin en einde kent. Met een Kantiaanse doelmatigheid zonder doel, werkt Williams zichzelf en haar publiek weer weg van het gedane, om uiteindelijk weer terug te komen bij een begin. Maar wel een ander begin. 



THE 'U-TURN'
by: Suzanne Rietdijk
translation: Pieter de Bruyn Kops

“The U-turn, the turning of a vehicle in a U-shaped course so as to face in the opposite direction.”

Kunsthuis SYB is my U-turn. After a 3 hour trip from Amsterdam to Beesterzwaag, it is there where I slow down to assess my surroundings and successfully complete the turn. It forms the place where my ‘U’ has reached its apex. In a short while I try to observe and understand as much as possible, and I prefer to stay a little bit longer before I start my three hour return. But, once at home the end point is never the same as the starting point, something has changed.

For ‘Post Object Lag’ by Emily Williams I also make this journey. The presentation of the work takes place in the living room of Kunsthuis SYB. There, the group of visitors forms a homely circle wherein Williams herself has taken position. In front of her stands a small table full of objects, of which the most prominent; a blue folder holding a collection of papers with (printed) texts. One by one Williams recites these writings. When she is finished with one sheet, she gently puts it on the ground; and while the pile in her folder gets smaller, a loose collection of fragments forms on the floor, fanning out with each passing page.
The texts that she reads are personal reflections on her former project ‘The Object Lag’ in the Nieuwe Vide in Haarlem. For this project Williams was ‘artist/curator’ for one year, and organized a continuous sequence of events, happenings and performance evenings. Every part of this project was documented intensively. During her work period in Kunsthuis SYB she was able to analyze this inheritance so that the project could be processed as some sort of performative grieving period. At the same time her presentation in SYB is thoroughly documented; there is a video camera, a photo camera, and even a voice recorder, attributes that make this reflective performance into a new object of registration.

Through the presentation of her personal findings Williams has, after the curatorship, given herself a new role; one of, what I would call, an ‘artist critic’. She’s not a normal critic, because her personal stake is too high. There is not enough critical distance between her and ‘The Object Lag’. Therefore, within the role that she takes, just as with her role as curator, there is a constant shift between Williams the artist, and Williams as her concurrent new character. With the merging of disciplines all conventions seem useless, and room is created to develop a new language; and so Williams does not present her contemplations as a continuous piece of text with an introduction and a conclusion, but in a synchronized traverse of singular passages that, through their connectedness, work as an unbroken, growing thought process, where beginning and end are never clear. She reflects on her previous project, while new questions come to the surface, such as; what is the role of the curator or that of the artist? And most importantly, what is the role of documentation? Although the entire presentation can be seen as an epilogue for the project in the Nieuwe Vide, it is also a prologue for the further studies within ‘The Object Lag’. The focus does not solely lie on what has been, but also lies on what is still to come.

In the short, sporadic descriptions of the project that pass by, the listener will never totally understand what has happened. This is a very conscious choice. When the object is slightly exposed, we are instantly brought back to a complete darkness. This turning point is, according to Williams, the optimal moment. That what really matters is not the object itself, it is the moment where ‘it’ is not yet completely ‘there’, and the public doesn’t know any other way back. It is as if we are not allowed to touch it, and are certainly not allowed to let it become something physical. This is the ‘U-turn’, the conscious methodology of Williams, creating the conditions wherein ‘The Object Lag’ manifests itself, and is, almost paradoxically, merged with a thorough manner of documentation. It is a synthesis between an almost forced method to save the physical from falling into oblivion, and the conservation of the object in a metaphysical state.
During the collecting of the material presence within ‘The Object Lag’, it is the intangible that escapes traditional registration. These are the turning points that take place outside the visual and audio realms, such as the personal experience, the contemplation, that moment of doubt when we consciously wait to make a new decision, where every step can be a transition between memory and forgetting. These are the experiences, the immaterial conditions of the ‘U-turn’, that cannot be caught, that until now were absent in the generous archive of documentation material.
Therefore, ‘Post Object Lag’ forms an addition to the physical documentation recorded earlier. With her performance in Kunsthuis SYB, Williams gives us a glance in a private contemplation of her work. Although it seems like she wants to give the metaphysical a certain tangibility here, she intentionally leads the public through another U-turn where the apex does not quite touch the subject. And so, the presentation does not form a conclusion. It is a moment amongst the entire sequence of moments within ‘The Object Lag’, which, just as the performance, does not know a clear beginning or end. With a Kantian efficiency without a goal, Williams maneuvers herself and her public away from the evident, to finally come back to the start. But then it has become another starting point.

 

.