VAN GROENE HEKSEN EN GLITTERSPUUG
door: Yasmijn Jarram 

Terwijl de klemmende voordeur van SYB met een schok openspringt, klatert een naargeestige schaterlach door de schemerige ruimte. De stem blijkt afkomstig van een vrouw met gifgroen gezicht, de leider van de zogenaamde apocalyptische gemeenschap die momenteel in het pand huist. De intrede van 2012 betekent namelijk het einde der tijden, en om deze catastrofe te voorkomen is in SYB gewerkt aan het ultieme kunstwerk - wellicht het laatste ooit. De heks, te zien op vier videoschermen verspreid door het Kunsthuis, wordt afwisselend uitgebeeld door groen geschminkte performers en papier-maché poppen. Allen zijn personificaties van de hoofdrolspeelster. Bang en strijdlustig tegelijk mijmert de groene vrouw over de komst van haar minnaar, een onzichtbaar personage dat de dood symboliseert. "There's no more time", zegt ze. "This recording is our liberation. Or my last work."

De video-installatie 'The Apocalypse Community' is gemaakt door Joaquín Cociña (1980) en Cristóbal León (1980). Ze studeerden beiden af als kunstenaar en filmmaker in thuisland Chili en werken sinds 2007 samen. Momenteel is hun standplaats Amsterdam, waar Cristóbal onlangs zijn tweejarige deelname aan De Ateliers afrondde. De kunstenaars experimenteren met het mixen van filmische genres, zoals documentaire, soap en comedy. Dit leidt tot achtbanen van beelden en verwijzingen, gestructureerd in een vertelling met mythische kenmerken. Binnen een enkel werk slaan de wijzers uit van poëtisch naar expliciet en van humoristisch naar ronduit kwaadaardig. Hun beeldtaal is archetypisch (groene vrouw, dus heks) en bevat sterke metaforen, die vaak worden vormgegeven middels een machtsstrijd  tussen man en vrouw - zoals ook hier. Meestal is het de vrouw die zegeviert.

Hoewel de kunstenaars zich oorspronkelijk met veel precisie en geduld richtten op animatie, breiden ze die techniek tegenwoordig uit met improvisatie, zelfgemaakte poppen en menselijke performers. Om deze aanpak verder te verkennen, met hun eerste feature film 'La Casa Lobo' ('het wolvenhuis') in het vooruitzicht, kwamen ze naar Beetsterzwaag. Voor 'The Apocalypse Community' bundelden Cristóbal en Joaquín hun krachten met performer Ana Mariá Fernández, choreografe Leonie Kuiper en muzikante Jessica Sligter. Al pratende kreeg de specifieke invulling van het project gestalte. Mede door de betrokkenheid van Jessica werd de gebruikelijke werkwijze van de Chilenen - eerst beeld, dan geluid - omgedraaid. Door improvisatie ontstond een deel van de gesproken tekst, aangevuld met internet-quotes over de dood, waarin het beladen woord steeds wordt vervangen door termen als 'minnaar.'

Hoewel het in eerste instantie de bedoeling was één lange film te maken, ontstonden uiteindelijk vier delen die weliswaar een geheel vormen, maar tevens op zichzelf kunnen staan: hun eindes zijn zo gemonteerd dat de films als willekeurige puzzelstukken op elkaar aansluiten. Op een van de schermen dwaalt de heks rond in een verlaten bos, verwoed kauwend op een stuk boomschors, terwijl dikke regendruppels hoorbaar de bebladerde aarde raken. De heks, dit keer verbeeld door een geknutseld vingerpopje, wordt vanuit een kartonnen huisje door haar andere 'ik' gewaarschuwd voor de spoedige komst van haar geliefde. Het kleine heksje klimt door het raam naar binnen om zich te verstoppen. Een andere film toont de heks in deze schuilplaats, waar ze haar minnaar zowel bezingt als op afstand houdt. Beide scènes kunnen zonder narratieve gevolgen voor of na de ander worden geplaatst.

In het deel getiteld 'Aquelarre' ('heksensabbat'), groot geprojecteerd midden in SYB, is de heks op haar angstaanjagendst. Haar innerlijke wereld baant zich een weg naar buiten: ze huilt, lacht en voert primitief ogende rituelen uit. Kraaiachtig kermend braakt ze een straal glitterspuug uit, waarna ze begint te stuiptrekken alsof ze bezeten wordt. Bereidt ze zich voor op de aanstaande strijd op leven en dood? Of is ze in gevecht met haar reeds gearriveerde lieveling? De koortsachtige opeenvolging van associatieve en intuïtieve beelden is niet eenvoudig te volgen. Hoewel je er als toeschouwer met de haren wordt bijgesleept, geeft het werk zich niet bloot: als een grijnzende demon ontsnapt het keer op keer aan elke logica en ratio. Het resultaat is een chaotische verzameling van lugubere en tegelijkertijd komische taferelen, waarin tegenpolen elkaar uitdagen of juist één worden: pop en mens, dood en leven, droom en realiteit, goed en slecht, sprookje en nachtmerrie. Erop of eronder.

Een klein televisiescherm, het dichtste bij de uitgang naar de Friese buitenwereld, vertoont de video 'Confession.' Hierin biecht de heks op dat ze de situatie en haar eigen rol daarin aanvankelijk niet begreep. Niettemin besloot ze haar 'doubtful heart' te volgen. Want waarom zou je je afkeren van iets waar je niet omheen kan? Ben je ooit ergens echt zeker van? De woorden van deze performer passen in het verhaal van de film, maar vormen tegelijkertijd een reflectie op haar gevoelens als deelnemer aan dit kunstproject. Onbedoeld verwoordt ze hiermee ook nog eens de verwarring die het rauwe werk oproept bij de toeschouwer. Wat moet je hier nu eigenlijk mee? Het antwoord op deze vragen ligt eveneens subtiel in het werk verscholen: laat het simpelweg in al zijn geweld over je heen komen. 'I fearfully accepted his embrace/I fearfully accepted his consuming kiss,' zingt de heks met ijle stem, terwijl ze uit haar huisje klimt en verdwijnt in de duisternis van het nachtelijke bos.




OF GREEN WITCHES AND GLITTER SPIT
by: Yasmijn Jarram
translation: Pieter de Bruyn Kops
 
With a shock the jammed front door of SYB springs open, a mad laughter echoes through the darkened space. The voice turns out to be that of a woman with an apple green face, the leader of the Apocalyptic Community that currently live in the building. The beginning of 2012 means the end of times, and to ward off this catastrophe, work has been done on the ultimate art work - perhaps the last ever. The witch, seen on 4 video screens throughout the Kunsthuis, is repeatedly replaced by performers painted green, and papier-maché dolls. They are all personifications of the protagonist. Scared, and antagonistic at once, the green woman murmurs about the future of her lover, an unseen personality, that symbolizes death. "There's no more time", she says. "This recording is our liberation. Or my last work."

The video-installation, 'The Apocalypse Community" is made by Joaquin Cociña (1980) and Cristóbal León (1980). They both graduated as artist and film maker in their homeland, Chile, and work together since 2007. Momentarily, they live in Amsterdam, where Cristóbal recently finished a 2-year period at De Ateliers. The artists experiment with the mixing of film genres, like documentary, soap, and comedy. This leads to roller coasters of images and allusions, structured in a story with mythical characteristics. Within one work the dial turns from poetic to explicit, and from humoristic to downright evil. Their vocabulary is archetypal (a green woman is a witch), and contains strong metaphors, that are often given form through a power struggle between man and woman, as is the case here, and most of the time it is the woman who wins.

While the artists originally worked with a lot of precision and patience on animation, they have broadened their techniques with improvisation, homemade dolls and human performers. To analyze this method further, with their first feature film 'La Casa Lobo' ('The House of the Wolf') coming out soon, they came to Beetsterzwaag. For 'The Apocalypse Community' Cristóbal and Joaquín bundled their power with performer Ana Maria, choreographer Leonie Kuiper, and musician Jessica Sligter. Though talking, the specifics of the project
gained gestalt. Partially through the participation of Jessica, the normal working method of the Chileans - first image, then sound - flipped. Through improvisation, part of the spoken text emerged, added upon with internet-quotes about death, wherein the loaded word is constantly replaced with words like 'lover.'

Although initially the idea was to make 1 long film, finally 4 parts that can stand alone, create a whole. Their endings are edited so that the films become like puzzle pieces that all fit one other. On one of the screens the witch loses herself in the forgotten forest, madly chewing on a piece of bark, while fat rain drops audibly hit the bed of leaves. The witch, now portrayed as a finger puppet, is warned from a cardboard house by her other 'I' about the due arrival of her love. The small witch climbs in through the window to hide. Another film shows the witch in this hiding place, where she sings to, and keeps distance from her lover.

In the part titled 'Aquelarre'('witches sabbath'), projected largely in the middle of SYB, the witch is at her most scary. Her inner world finds a way out: she laughs, and performs primitive looking rituals. Loudly exclaiming, she heaves out a stream of glitter spit, after which she starts having spasms, as if possessed. Is she getting ready to fight for her life? Or is she fighting with her lover who has now arrived? The fever-pitched barrage of associative and intuitive images is not followed easily. Although, as a viewer, you are pulled in by your hair, the work doesn't expose itself: it escapes, like a grinning demon, time after time, every logic and ratio. The result is a chaotic collection of scary and simultaneously funny scenes, wherein antipodes challenge one another or simply become the other: doll and being, death and life, dream and reality, good and bad, fable and nightmare. On top, or down and out.

A small television screen, the closest to the exit, shows the video 'Confession.' Herein, the witch confesses that she didn't initially understand the situation and her own role in it. No matter, she chose to follow her "doubtful heart." After all, why shy away from something you can't pass? Are you ever certain of anything? The words of this performer fit into the story of the film, but form at the same time a reflection of her feelings as participant in this art project. Subconsciously she helps put into words the confusion that the raw work evokes in the viewer. What should you do with this anyhow? The answer to these questions hides subtly in the work: let it wash over you in all of its fury. "I fearfully accepted his embrace / I fearfully accepted his consuming kiss,' sings the witch in a high-pitched voice, while she climbs out of her house and disappears into the darkness of the forest at night.